Duchowość Salezjańska




Fundament
Określenie 'duchowość salezjańska' odwołuje się na pierwszym miejscu do typu duchowości zainicjowanej przez św. Franciszka Salezego. Swoje nowe i niepowtarzalne miejsce i wyraz, znalazła ona w życiu i dziełach św. Jana Bosko inspirującego się duchowością Biskupa Genewy. Ks. Bosko swoją osobą i działanością zainicjował nowy ruch duchowy w Kościele i stał się twórcą prawdziwej szkoły nowej i pociągającej duchowości apostolskiej.

Nauczyciel
Na kształt duchowości salezjańskiej składają się: sama osoba ks. Bosko (komponenty natury (charakter), wychowanie i wpływ środkowiska na jego osobowość, formację), jego dzieła zewnętrzne i przedsięwzięcia (to one promieniują i odbijają ducha i wnętrze osoby) oraz doświadczenie duchowo-pastoralne.
Św. Jan Bosko jest uznawany za wielkiego apostoła XIX w., 'mistyka czynu'. Cechą charakterystyczną jego osobowości była głęboka jedność i harmonia: wspaniała 'zgodność natury i łaski', dzieł apostolskich i kontemplacji, harmonijnego zespolenia tego co tradycyjne z tym co nowe, dobroci, łagodności i cierpliwości a przy tym konsekwencji, wierności, a nawet uporu w powziętych planach. Podejmowane przez niego dzieła ujawniały jego ducha i wnętrze.
Doświadczenie duchowo-apostolskie ks. Bosko było ściśle powiązane z całą działalnością na rzecz ubogiej i opuszczonej młodzieży oraz ludzi świata pracy. W tej działalności można wyróżnić trzy wymiary:
- obecność wychowawcza i troska o konieczne elementy do życia takie jak wyżywienie, ubranie, miejsce na spanie, praca;
- posługa pasterska na rzecz 'zbawienia dusz', aby każdy mógł 'żyć i umrzeć w łasce';
- animacja duchowa i posługa na rzecz wspólnot wychowawczych i zakonnych przez niego założonych.
Podstawowym motywem jego działania była ewangeliczna miłość Boga i bliźniego, wypływająca z wiary katolickiej i powołania kapłańskiego. W swoich przeróżnych przedsięwzięciach wychowawczo-apostolskich dążył do integralnego rozwoju młodego człowieka, przy czym sercem i ośrodkiem tego procesu było wychowanie religijne, głęboka przyjaźń z Chrystusem, stąd jego zawołanie: 'Da mihi animas coetera tolle' (Daj mi dusze, resztę zabierz), które jest syntezą jego doświadczenia duchowo-apostolskiego. Ideał wychowawczo-apostolski zawarł w syntetycznie ujętym programie: 'buon cristiano e onesto cittadino' (dobry chrześcijanin i uczciwy obywatel).
Ks. Bosko wraz z gronem osób tworzących 'Oratorium świąteczne' na Valdocco zapoczątkował nowe charyzmatyczne doświadczenie duchowo-apostolskie w Kościele. Doświadczenie to budowane na Ewangelii zespoliło w swoistym rodzinnym klimacie zaufania, dialogu, miłości i radości wychowawców i wychowanków: księdza Bosko, ubogą i potrzebującą młodzież, ich rodziców, nauczycieli, wychowawców, kapłanów, ludzi świeckich, dobrodziejów, później członków zgromadzeń zakonnych oraz stowarzyszeń, założonych dla tego typu dzieł. Sprawiło ono, że Oratorium na Valdocco stało się dla chłopców domem, parafią i szkołą.
Ks. Bosko nie był 'autorem dzieł duchowych', był on jednak mistrzem i przewodnikiem na drogach życia duchowego, zwłaszcza ludzi młodych oraz swoich współpracowników. W swojej posłudze kierownika i przewodnika duchowego jest bardzo praktyczny, prosty, daleki od teoretycznych spekulacji i abstrakcyjnych dociekań. Kiedy sięga po pióro jest przede wszystkim wychowawcą i apostołem, proponuje wskazania konkretne, obrazowe, zwyczajne, dostosowane do możliwości i uwarunkować osób kierowanych.

Elementy duchowości salezjańskiej
Punktem odniesienia jego doktryny duchowej jest własne doświadczenie duchowe. Ks. Bosko jest uznany za 'mistyka apostolatu' czyli osoby osiągającej szczyty zjednoczenia z Bogiem.
Duch salezjański jest całokształtem punktów widzenia i wartościowania świata ludzkiego i misterium chrześcijaństwa, które stają się własnym stylem myślenia i odczuwania, życia i działania duchowych synów i córek ks. Bosko, ześrodkowanym na miłości duszpasterskiej. Duch salezjański jest rzeczywistością żywą, dynamiczną i dzieki temu może przybrać w konkretnym życiu formę wyrazu duchowości przeżywanej i przekazywanej w sposób bardzo indywidualny, choć zbudowaną wciąż na tych samych fundamentalnych elementach.
Duchowość salezjańska zbydowana jest na:
- ewangelicznej miłości Chrystusa
- służbie ubogiej i potrzebującej młodzieży
- ascezie (wymagającej, choć nie aprobującej zewnętrznych praktyk pokutnych)
- kulcie Eucharystii
- pobożności Maryjnej
- jednoczącym duchu rodzinnym.

Duchowość młodzieżowa
Sekretem ks. Bosko jest jego głęboka duchowość i energia wewnętrzna, która jednoczy w nim nierozłącznie miłość Boga i miłość bliźniego, w przedziwny sposób czyniąc syntezę pomiędzy ewangelizacją i wychowaniem.
Duchowość salezjańska - wyraz tej miłości duszpasterskiej - stanowi więc element fundamentalny działania i jest źródłem żywotności ewangelicznej.
Jest to zatem:
- duchowość na miarę młodego człowieka, która potrafi rozbudzić działanie Ducha Świętego w jego sercu i powodować jego rozwój
- duchowość codzienności, która proponuje życie codzienne jako miejsce spotkania z Bogiem
- duchowość paschalna, przepełniona nadzieją działania, kształtująca postawę otwartości i zaufania do dobra ukrytego w sercu człowieka, ukazująca życie chrześcijańskie jako drogę błogosławieństw
- duchowość przyjaźni i osobistej więzi z Chrystusem, poznawanym i spotykanym w modlitwie, Eucharystii i Słowie
- duchowość więzi wspólnotowej, przeżywanej we wspólnocie Kościoła, grupie formacyjnej i wspólnocie wychowawczej, która jednoczy młodzież i wychowawców w duchu rodzinnym wokół integralnego programu rozwoju młodego człowieka
- duchowość służby, która rozbudza w młodzieży i dorosłych zapał apostolski do współtworzenia rodziny chrześcijańskiej, aż do odkrywania osobistego powołania
- duchowość maryjna, która z prostotą i synowskim oddaniem powierza się opiece Maryi Wspomożyciele Wiernych

Duchowość Maryjna
Tajemnicę powstania dzieła salezjańskiego, Konstytucje Zgromadzenia ujmują w ten sposób: Aby współdziałać w zbawianiu młodzieży, tej najbardziej delikatnej i drogiej cząstki ludzkiej społeczności, Duch Święty, przy matczynym udziale Maryi, powołał św. Jana Bosko.
Maryja wskazała ks. Bosko pole działania i nieustannie prowadziła go i wspierała, szczególnie przy zakładaniu towarzystwa Salezjańskiego. Wierzymy, że Maryja jest obecna wśród nas i pełni nadal swoje posłannictwo Matki Kościoła i Wspomożycielki Wiernych. Zawierzamy siebie Maryi, pokornej Służebnicy, w której Pan dokonał wielkich rzeczy, abyśmy byli dla młodzieży świadkami niewyczerpanej miłości Jej Syna.
Ks. Bosko zawierzył w szczególny sposób posłannictwo salezjańskie Maryi, którą wybrał na główną Patronkę. Prowadzony przez Maryję, która była mu Mistrzynią, żył w spotkaniach z młodzieżą pierwszego Oratorium doświadczeniem duchowym i wychowawczym, które nazwał Systemem Prewencyjnym. Także nam, na naszej salezjańskiej drodze towarzyszy Najświętsza Maryja Panna. Uczymy poznawać Ją i kochać, jako Tę, która uwierzyła, która wspomaga i budzi nadzieję.
Biorąc do rąk codziennie Pismo św., jak Maryja przyjmujemy Słowo i rozważamy je w swoim sercu, by sprawić, aby zaowocowało i aby przepowiadać je z gorliwością.
Maryja, Matka Boża, zajmuje wyjątkowe miejsce w historii zbawienia. Jest ona wzorem modlitwy i miłości duszpasterskiej, Mistrzynią mądrości i Przewodniczką. Rozważamy i naśladujemy Jej wiarę, Jej zatroskanie o potrzebujących, wierność w godzinie krzyża i radość z przedziwnych dzieł dokonanych przez Boga. Ona wychowuje nas do pełnego oddania się Panu i dodaje nam odwagi w służbie braciom. Żywimy względem Niej synowskie i głębokie nabożeństwo; odmawiamy codziennie różaniec i obchodzimy Jej święta, aby pobudzać się do bardziej świadomego i osobistego Jej naśladowania.